Cesarstwo Ottonów

Dynastia Karolińska wygasła na terenie wschodniofrankijskim na początku X w. Państwo niemieckie składało się z szeregu księstw. Tron królewski było ciężko utrzymać z powodu dużej opozycji jak i problemów zew., wśród nowopowstałych państw środkowej i wschodniej Europy trzeba było szukać sojuszników, by zagwarantować sukcesje synom. Pod rządami dynastii Saskiej, zapoczątkowanej przez Henryka I, królestwo stało się główną siłą polityczna Europy Zach. i Śr. Jego syn i następca Otton I Wielki pokonał Węgrów ( na Lechowym Polu, w 955r. ponieważ hamowali oni rozpowszechnianie chrześcijaństwa w Środkowo-wschodniej Europie, po ich klęsce otworzyły się nowe tereny dla misjonarzy i zachęciło do przyjęcia chrztu nowo powstałe państwa tj. Polska, Dania, Ruś.), ujarzmił plemiona połabskie i podporządkował sobie Czech oraz w pewnym stopniu Polskę. Zdobył panowanie pod Królestwem Italii. Ekspansję Niemiec na tereny słowiańskie popierał Kościół niemiecki i program misji chrystianizacyjnej. Podobnie jak to się stało w przypadku Karola Wielkiego o potędze monarchii w największym stopniu decydował potencjał militarny.
Wyprawy na Półwysep Apeniński otworzyły Ottonowi I drogę do godności cesarskiej, ale już wcześniej nawiązywał on do tradycji Karola Wielkiego cesarstwa rzymskiego. Na miejsce koronacji wybrał Akwizgran, insygnium jego władzy i relikwią stała się włócznia, którą legenda wiązała z cesarzem Konstantynem Wielkim (ten od edyktu mediolańskiego). W 962r. odbyła się w Rzymie koronacja Ottona I na cesarza Rzymian. Odnowienie cesarstwa na zachodzie uznano także w Konstantynopolu, przypieczętowując prestiż cesarza i nową sytuację polityczną małżeństwem syna Ottona I, Ottona II, z księżniczką bizantyjską Teofano.

Monarchia Franków

Monarchia Franków rządzona najpierw przez dynastię Merowingów, później Karolingów (Chlodwig, Karol Młot, Pepin Krótki i te sprawy) jedna z potężniejszych monarchii ówczesnej Europy doczekała się swojego wielkiego władcy, którym był Karol Wielki.
W rozwoju władzy karolińskiej i jej ideologii ważną rolę odgrywał Kościół. Papież poparł koronację Pepina (który skutecznie odsunął od władzy dynastię Merowingów) za co król zrewanżował mu się interwencją zbrojną na Płw. Apenińskim przeciwko Longobardom , zdobyte terytoria w środkowej Italii przekazał papieżowi, stały się one podstawą powstania w okresie późniejszym Państwa Kościelnego .Dzięki sojuszowi z frankami papieżowi udało się wyzwolić spod jarzma bizantyjskiego. Kilkadziesiąt lat później Karol Wielki zdobył Królestwo Longobardów i koronował się na ich króla, północno-środkowe Włochy stały się częścią imperium karolińskiego.
Po sukcesach w Saksonii, wyrwaniu północno-wschodniej części Płw. Iberyjskiego spod władzy Arabów i rozbiciu groźnych Awarów Karola okrzyknięto nowym Dawidem. Król Franków stał się najpotężniejszym na Zachodzie władcą chrześcijańskim, obrońcą Kościoła i religii, szerzycielem chrześcijaństwa. W Boże Narodzenie 800 r. papież Leon III koronuje Karola na cesarza Rzymian. Nie udało się jednak utrzymać jedności imperium i w 843 r. w Verdun wnukowie Karola Wielkiego, synowie Karola Pobożnego podzielili władzę między siebie: Lotar, z tytułem cesarskim objął rządy nad Italią, Prowansją, Burgundią, Nadrenią i częścią Niderlandów, zachowując także główną rezydencję karolińska w Akwizgranie. Ludwik Niemiecki otrzymał Królestwo Wchodniofrankijskie (późniejsze Niemcy) oraz Karol Łysy-zachodniofrankijskie (późniejsza Francja).
Panowanie Karolingów wniosło i umocniło fundamenty chrześcijaństwa. Tytuł cesarza odnosił się nie tylko do starożytnego cesarstwa rzymskiego, ale przede wszystkim do chrześcijańskiej idei władzy cesarskiej. Cesarstwo zaczęto przedstawiać jako ‘Kościół Narodów’.

 Państwo Frankijskie po traktacie z Verdun 843 r.

Kształtowanie się państw we wczesnym Średniowieczu

Koniec IV w. –Goci wkraczają na terytorium cesarstwa i osiedlają się w Tracji
406-plemiona germańskie przekraczają Ren
410-Wizygoci łupią Rzym, po czym wycofują się do Galii i Hiszpanii, tam tworzą swoje królestwo
I połowa V w. –powstanie królestwa Wandalów w Afryce N, podbój Brytanii przez plemiona anglosaskie
451-454-Hunowie uderzają na Galię, ale ich dalszy marsz powstrzymują wojska cesarskie i germańskie na Polach Katalaunijskich w Szampanii, po śmierci ich wodza Attyli (453) „Imperium” Hunów się rozpada
476-objęcie władzy w Rzymie przez wodza germańskiego Odoakra, który odsyła insygnia władzy cesarskiej do Konstantynopola
Koniec IV w. –Goci wkraczają na terytorium cesarstwa i osiedlają się w Tracji
496-chrzest króla franków Chlodwiga
VI-VII- osiedlenie się Słowian w Europie Śr. i Poł.
527-565- panowanie cesarza Justyniana Wielkiego, odbudowa władzy cesarskiej w Italii i północnej Afryce
568- najazd na Italię Longobardów, którzy niszczą panowanie bizantyjskie w północno-środkowej części Płw. Apenińskiego
610-632-działalność Mahometa
636-711- Arabowie podbijają terytoria dawnego cesarstwa rzymskiego- Syrię, Ziemię Świętą, Egipt, Hiszpanię
ok. 732- dalszą ekspansję Arabów w Europie powstrzymują Frankowie pod wodzą Karola Młota w bitwie pod Poitiers
751- Pepin Krótki pozbawia godności królewskiej ostatniego władcę dynastii Merowingów i obejmuje tron frankijski
768-814- panowanie Karola Wielkiego, jego monarchia obejmuje większość krajów zachodniego chrześcijaństwa
800- koronacja Karola Wielkiego na cesarza Rzymian, przywrócenie cesarstwa na zachodzie
843- traktat w Verdun- podział monarchii karolińskiej między trzech synów Ludwika Pobożnego: Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego
II połowa IX w. –słowiańskie państwo Wielkomorawskie znajduje się u szczytu potęgi
IX-XI-najazdy Normanów, Węgrów i Saracenów
911- wygaśnięcie dynastii karolińskiej w Królestwie Wschodnich Franków
I poł. X- powstanie państwa czeskiego
940-960- podboje Piastów, którzy budują w Wielkopolsce państwo gnieźnieńskie
962- koronacja Ottona I na cesarza rzymskiego
966- chrzest Mieszka I
960-990- ekspansja państwa piastowskiego na Pomorze, Mazowsze, ziemię sandomierską, Śląsk
987- w Królestwie Zachodnich Franków królem zostaje Hugo Kapet, który daje początek dynastii Kapetyngów
988- chrzest księcia kijowskiego- Włodzimierza Wielkiego
992- śmierć Mieszka I-chrzest króla franków Chlodwiga
VI-VII- osiedlenie się Słowian w Europie Śr. i Poł.
527-565- panowanie cesarza Justyniana Wielkiego, odbudowa władzy cesarskiej w Italii i północnej Afryce
568- najazd na Italię Longobardów, którzy niszczą panowanie bizantyjskie w północno-środkowej części Płw. Apenińskiego
610-632-działalność Mahometa
636-711- Arabowie podbijają terytoria dawnego cesarstwa rzymskiego- Syrię, Ziemię Świętą, Egipt, Hiszpanię
ok. 732- dalszą ekspansję Arabów w Europie powstrzymują Frankowie pod wodzą Karola Młota w bitwie pod Poitiers
751- Pepin Krótki pozbawia godności królewskiej ostatniego władcę dynastii Merowingów i obejmuje tron frankijski
768-814- panowanie Karola Wielkiego, jego monarchia obejmuje większość krajów zachodniego chrześcijaństwa
800- koronacja Karola Wielkiego na cesarza Rzymian, przywrócenie cesarstwa na zachodzie
843- traktat w Verdun- podział monarchii karolińskiej między trzech synów Ludwika Pobożnego: Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego
II połowa IX w. –słowiańskie państwo Wielkomorawskie znajduje się u szczytu potęgi
IX-XI-najazdy Normanów, Węgrów i Saracenów
911- wygaśnięcie dynastii karolińskiej w Królestwie Wschodnich Franków
I poł. X- powstanie państwa czeskiego
940-960- podboje Piastów, którzy budują w Wielkopolsce państwo gnieźnieńskie
962- koronacja Ottona I na cesarza rzymskiego
966- chrzest Mieszka I
960-990- ekspansja państwa piastowskiego na Pomorze, Mazowsze, ziemię sandomierską, Śląsk
987- w Królestwie Zachodnich Franków królem zostaje Hugo Kapet, który daje początek dynastii Kapetyngów
988- chrzest księcia kijowskiego- Włodzimierza Wielkiego
992- śmierć Mieszka I

Bolesław III Krzywousty

książę Polski 1102-1138

Po śmierci ojczulka (Władysława I Hermana) pożarł się z braciszkiem o władzę. Braciszek to Zbigniew. Bolesław zarządzał sobie ziemiami:

• Śląsk
• Małopolska
• ziemia lubuska

W 1107 wygnał braciszka Zbigniewa z kraju. Przejmując zatem ziemie, które należały do niego (Wielkopolska) oraz ziemie po ojcu (Mazowsze). Dodatkowo, gdy wygnał braciszka, ten się zdenerwował i zwrócił się o pomoc do ówczesnego cesarza – Henryka V. Ten w 1109 dokonał najazdu na Polszę, jednak bezskutecznie. Działania toczyły się na Śląsku (m.in. obrona Głogowa). Henryk V, wraz z pepikami (bo tam właśnie udał się Zbigniew po pomoc) we Wrocławiu (prawdopodobnie Psie Pole) poniósł klęskę.

Drużyna Bolesława Krzywoustego (powyżej).

W 1112 roku Zbigniew przybył do Polski na zaproszenie Bolesława. Bolesław (nie wiadomo jak do końca było, niektórzy twierdzą, że został wyprowadzony z równowagi, itd.) kazał oślepić Zbigniewa. Oślepienie było tak bolesne i dotkliwe dla brata, że ten wziął i zmarł. Czyn ten wywołał potępienie ze strony duchowieństwa (pamiętali oni biskupa Stanisława). Bolesław aby nie podzielić losów swego wuja, zgodził się powziąć pokutę aby zrehabilitować się za swe niehybne czyny ;).

Po zwycięstwie z Niemcami, Krzywousty mógł powrócić do swojego życiowego planu przyłączenia Pomorza pogańskiego do Polszy. Do 1119 roku zajął wszystkie ziemie Pomorza, łącznie z Gdańskiem!

Książę mógł skupić całą swoją uwagę na Pomorzu Zachodnim i panującym tam Świętopełkiem. Zmusił jego do uznania swojego zwierzchnictwa. Świętopełk nie dotrzymał jednak słowa, w zamian za co Krzywousty zajął Szczecin, zabił Świętopełka. Jednak władzę nad Pomorzem Zachodnim oddał synowi Świętopełka- Warcisławowi I, który uznał się za lennika Polski. W finale po opanowaniu ziem na Pomorzu Krzywousty postanowił schrystianizować tą część swojego państwa.

Na arenie międzynarodowej szczęście opuściło Bolesława III Krzywoustego w latach`30 XII wieku. Na Węgrzech zmarł Stefan II, Krzywousty widział na tronie sąsiada przychylnego sobie- Borysa. Jego kontrkandydatem był Bela II, popierany przez Czechów i Niemców. Na tronie w finale osiadł Bela II. Polska została osamotniona w swojej polityce zagranicznej.

W latach 1132-1134 łupieżnym atakom uległ Śląsk. Czesi atakowali. Papiestwo było również przychylne wrogom Krzywoustego. W 1133 papież Innocenty II postanowił podporządkować wszystkie polskie biskupstwa Magdeburgowi (Niemcy). W 1136 podporządkowanie to zostało wycofane.

Przed śmiercią Krzywousty wydał też swój testament, który źle oceniany jest jako powód rozbicia dzielnicowego w Polszy…

Okres późnego antyku

313 r. Konstantyn Wielki wydaje edykt mediolański / o tolerancji religijnej
378 r. Waleni walczący z Gotami na Bałkanach ginie w bitwie pod Adrianopolem
392 r. cesarz Teodozjusz Wielki wprowadza zakaz sprawowania wszelkich pogańskich kultów. Religia chrześcijańska religią państwową.
395 r. umiera Teodozjusz dzieląc cesarstwo między synów, Arkadiusza i Honoriusza, część wschodnia i zachodnia.
408 r. Wizygoci pod wodzą Alaryka wchodzą na teren Italii
410 r. zdobycie Rzymu przez Alaryka
443,447 r. cesarstwo zachodnie płaci haracz Hunom za pokój
451 r. inwazja (obcych;)) Hunów na zachodnią część imperium pod wodzą Attyli, po jego śmierci w 453 r. imperium Hunów rozpada się
476 r. pozbawienie władzy ostatniego cesarza zachodniego Romulusa Augustulusa, w Italii, za poparciem senatu rządzi barbarzyńca Odoaker. koniec cesarstwa zachodnio rzymskiego!
493 r. ginie Odoaker, w Italii władzę przejmują Ostrogoci z królem Teodorykiem Wielkim
527-565 r. Jutyynian próbuje odbudować państwo rzymskie w jego historycznym kształcie z Afryką Północną. Wysiłek ten ma fatalne skutki dla cesarstwa, które nie daje rady bronić się na wschodzie i Bałkanach i prowadzić aktywnej polityki na zachodzie.
636 r. Arabowie zdobywają Palestynę i Syrię, 642 Egipt, w 711 wkraczają do Hiszpanii.

Źródła słabości cesarstwa rzymskiego

Cesarstwo rzymskie, harmonijny i  w sumie dobrze działający organizm państwowy, zaczęło tracić swoją siłę gdy zmieniła się sytuacja na granicach. W świecie barbarzyńców za Renem i Dunajem zaczął się okres wielkich wędrówek, nawet na wielkie dystanse, niektórych nęciło bogate południe, więc atakowali je dla łupów, często później osiedlając się tam. Na wschodzie odżyło państwo Perskie od nazwy dynastii nazywane państwem Sasanidów. Nawet w Afryce uaktywniły się plemiona żyjące na pustyni. W związku z tą sytuacją imperium musiało wydatnie powiększyć armię, a więc o wiele więcej wydawać na jej utrzymanie. Trzeba było podnieść podatki i ściągać je brutalnie. Wobec niewydolności skarbu państwa zaczęto dodawać coraz więcej miedzi do stopu, z którego bito srebrne monety. Oprócz niebezpieczeństw natury militarnej sytuację pogarszały zmiany w stosunkach społ. wynikające z trwającego od czasów Oktawiana Augusta opłacanego aparatu władzy. Znaczna część podatków szła na jego wynagrodzenie. Zmieniła się także sytuacja w rolnictwie, odbijająca się od razu na możliwości znalezienia dobrego rekruta do armii. Powstały latyfundia, na których pracowali koloni, którzy z biegiem czasu stracili swoja wolność i zostali przywiązani do ziemi. Najgorsze było załamanie władzy centralnej, pojawiła się ta sama plaga, która doprowadziła do upadku monarchii hellenistycznych tj. uzurpacje.
Stabilność cesarstwu zapewniała liczna armia stacjonująca nad granicami, ale w większym stopniu dopuszczenie do władzy elity miast italskich i prowincji. Gdy uaktywnili się zewnętrzni wrogowie, trudno było utrzymać stabilne rządy wewnątrz tak ogromnego imperium. Najazdy barbarzyńców i wynikające z nich zmiany w stosunkach wew. cesarstwa poczyniły straty nie do odrobienia: miasta ważne dla antycznej cywilizacji popadały stopniowo w ruinę.

Cesarstwo Rzymskie

  „Komedia republiki”

Twórcą tego ustroju był Oktawian August. Krwawe wojny i zamieszki ułatwiły mu zadanie, ponieważ ludzie chcieli tylko pokoju, który dał im właśnie on. System stworzony przez Oktawiana był faktycznie monarchią, chociaż rządzący utrzymywał, że działa zgodnie z republikańska tradycją. Panujący miał w swym ręku armię, zarząd wielu prowincji, decydujący głos w senacie. Z republikańskich instytucji zniknęła najważniejsza-zdromadzenie obywatelskie. Została jednak druga równie ważna-senat, który był przez Augusta traktowany z respektem, a jego uprawnienia stopniowo wzrastały, bo przejmował rolę zgromadzenia. Cesarz dbał o uzyskanie poparcie w senacie przedstawiając swoje sprawy. Władcy pilnowali by do senatu wchodzili ludzie im lojalni, co nie zawsze się udawało.

Nowa elita cesarstwa

Bez senatu nie dało się kierować imperium, mieszkańcy byli tak przyzwyczajeni do rządów członków senatu, że usunięcie senatorów nie wchodziło w rachubę. Augustowi nie udałoby się jednak stworzyć stabilnego państwa gdyby nie otworzył dotąd zamkniętej grupy senatorów. W czasach cesarstwa obok starych członków w senacie zasiedli ludzie nowi: przedstawiciele arystokracji miast italskich, a za późniejszych cesarzy także z prowincji. Dopuszczenie do rządzenia elit innych miast było pierwszym warunkiem sukcesu, drugim zręczna polityka wobec miast. Jeśli wszystko szło dobrze cesarz pozwalał rządzić lokalnym władzom nie narzucając rzymskiego prawa i instytucji. W takiej sytuacji elity prowincjonalne nie miały powodów by angażować się w polityczne awantury i występować przeciw rzymskiemu panowaniu. Zresztą potęga rzymska była porażająca i tylko Żydzi wierząc, że Bóg wesprze ich w walce z bezbożnymi Rzymianami zaryzykowali 3 powstania stłumione w brutalny sposób.

Prowincje w czasach cesarstwa

Oktawian zachował podział imperium na prowincje, ale zmienił sposób zarządzania nimi. Częścią prowincji, w których nie potrzebna była interwencja wojsk, władali namiestnicy powoływani przez senat, tam gdzie stała armia rządy należały do ludzi cesarza. Oktawian zapoczątkował reformy mająca na celu poddanie namiestników kontroli i zmniejszanie samowoli urzędników
Najważniejszym zadaniem władzy była osłona granic. Na granicy europejskiej rzymscy namiestnicy mieli do czynienia z ludami barbarzyńskimi, na tyle niegroźnymi, że nie stanowiły realnego zagrożenia dla imperium, trzeba było tylko pilnować by nie zdobywali nowych terytoriów i nie rośli w siłę. Inaczej na wschodzie gdzie Rzym sąsiadował z królestwem Partów obejmującym Iran i Mezopotamię. Mimo swych rozmiarów nie był to groźny przeciwnik, gdyż częste wojny domowe o tron ułatwiały utrzymanie pokoju na wschodniej granicy.

Armia cesarstwa

Oktawian dokonał reformy armii, stała się ona armią zawodową, w której żołnierze służyli wiele lat. Trzon armii legiony rekrutowano wśród obywateli rzymskich( po skończeniu służby dostawali wysoką pieniężną odprawę często też nadział ziemi w prowincjach),  skład wojsk posiłkowych stanowili nie-obywatele, którzy oprócz odprawy dostawali obywatelstwo rzymskie.

Kryzys i upadek republiki

W połowie II w. p.n.e. pojawiły się pierwsze oznaki kryzysu republiki rzymskiej. Proces był długotrwały i skomplikowany, dlatego kryzys trwał ponad sto lat zanim doszło do upadku.

Próby pierwszych reform

Pierwsze i najważniejsze próby naprawy dotyczyły sytuacji chłopstwa. Jego sytuacja ulegała pogorszeniu w czasie wyczerpującej II wojny punickiej.  Liczba chłopów zaczęła się zmniejszać, a Ci zrujnowani przeprowadzali się do miast, bo łatwiej było tam znaleźć pracę, a musimy pamiętać, że chłopi byli podstawą rzymskiego wojska, więc ich pogarszająca się sytuacja była zagrożeniem dla armii. Ówczesny trybun ludowy Tyberiusz Grach zaproponował podział ziemi należącej do państwa rzymskiego. Ziemia ta należała do bogatych, ale zabierano im tylko część własności ziemskiej, do której zresztą nie mieli prawa. Reakcja elit była gwałtowna, ostatecznie doszło do zamieszek, zabito Tyberiusza i jego zwolenników.
Brat Tyberiusza, Gajusz, próbował dokonać zmian ustrojowych ograniczając władzę senatorów. Aby mieć za sobą biedotę zmniejszył ceny zboża. Powtórny wybuch zamieszek doprowadził do śmierci kolejnego z braci.

Wojna ze sprzymierzeńcami
 
Sprzymierzeńcami III i II w. p.n.e. W Italii miały miejsce poważne zmiany. Coraz więcej osób posługiwało się łaciną, przyjmowało rzymski sposób życia, znikały różnice kulturowe. Sprzymierzeńcy pragnęli pełnego zjednoczenia z Rzymem; chcieli otrzymać obywatelstwo rzymskie. Opór przeciwko italskim ambicjom był silny wśród biedoty rzymskiej (nie chcieli dzielić się przywilejami tj. niepłacenie podatku od ziemi, udział w reformach rolnych, zboże po niższych cenach). Także część polityków broniła się przed zmianą reguł gry politycznej, co musiałoby nastąpić gdyby przyjęto naraz tak wielu obywateli.
Mieszkańcy Italii świadomi, że nie mają szans na spełnienie swych postulatów wypowiedzieli groźną wojnę Rzymowi. W panice uchwalono przyznanie obywatelstwa tym, którzy pozostali wierni, później wydano drugą ustawę dla tych, którzy w określonym terminie złożą broń-konflikt szybko wygasł.

Wojny z niewolnikami.

Liczba niewolników systematycznie rosła w wyniku wojen zdobywczych, w zdobywczych w I w. p.n.e. udział niewolnej siły roboczej w ekonomii Italii osiągnął najwyższy poziom w czasach starożytnych. Pojawiło się nowe zjawisko- majątki ziemskie o średnich rozmiarach były uprawiane przede wszystkim przez niewolników. Wzrost ich liczby spowodował pogorszenie ich pozycji, zabicie niewolnika nie było traktowane jak zabójstwo. Państwo wyrzekło się interweniowania w stosunki między panem a niewolnikiem. Wszystko to tłumaczy, czemu w tym czasie mogło dojść i doszło do wielkiego buntu niewolników. Władze były zajęte sprawami wew. i zew.i dlatego miały problemy ze stłumieniem wojen niewolniczych, zwłaszcza największą z nich, dowodzoną przez Spartakusa.

Wielcy politycy i wojny domowe

Zgubnym dla republiki zmianom podlegała elita. Część jej wzbogaciła się na łupach wojennych i sprawowaniu namiestnictw w prowincjach. Owe środki posłużyły do życia w luksusie, pałace i te sprawy;) lecz także do przekupywania członków komicji, konkurencyjnych polityków i sędziów. Doszło również do zmian armii za konsula Mariusza, który wprowadził armię zaciężną, która nie była lojalna wobec państwa, a wobec wodza. Rosnące ambicje polityków nie znajdowały spełnienia w senacie, władzę zaczęto zdobywać siłą. Rozpoczął się okres wojen domowych. Decydującym konfliktem dla republiki był spór między Cezarem a Pompejuszem. Cezar mający poparcie wśród ludu, polityk niebojący się ustrojowych innowacji, zdobywca Galii, starł się z człowiekiem konserwatywnym, wspieranym przez kręgi senackie. Zwyciężył Cezar (Pompejusz zginął w działaniach wojennych), ale w 4 lata po śmierci swojego przeciwnika sam pada ofiarą spisku. Mimo, że Italia w czasie kryzysu przezywała lata gospodarczego rozwoju, republika przeżyła ogromne załamanie. Zdobyte bogactwo okazało się zgubne dla ustroju.

Ważniejsze zamieszki społeczne i wojny domowe

Daty p.n.e.

133- trybunat Tyberiusza Grakcha i jego śmierć tego roku
121- ogłoszenie stanu wyjątkowego-śmierć Gajusza Grakcha
91-89  wojna ze sprzymierzeńcami italskimi
88- Sulla maszeruje na Rzym i zdobywa władzę
73-71  wojna z niewolnikami dowodzonymi przez Spartakusa
49-  Cezar wbrew nakazowi senatu, wkracza z wojskiem do Italii o zdobywa w niej władzę
48-  Cezar walczy z Gnejuszem Pompejuszem, którego pokonuje pod Farsalos
44- Cezar ginie z rąk spiskowców
43-42-  wojna domowa w Italii między Oktawianem a Antoniuszem
36- Oktawian pokonuje flotę dowodzoną przez syna Pompejusza
31 -zwycięstwo Oktawiana nad Antoniuszem w bitwie pod Akcjom
30- Oktawian zostaje jedynym panem imperium, Antoniusz popełnia samobójstwo

  

Najważniejsze wydarzenia z ekspansji rzymskiej poza Italią w okresie republiki:

Daty p.n.e.

264-241 – I wojna punicka- zakończona opanowaniem większości Sycylii, jej wschodnia część znajdzie się pod panowaniem rzymskim po II wojnie punickiej
218-201 – II wojna punicka –tocząca się główni w Italii wojskami kartagińskimi dowodzi Hannibal
197 -powstanie dwóch prowincji w Hiszpanii
149-146 III wojna punicka- zakończona zniszczeniem Kartaginy i powstaniem prowincji Afryki
172-167-  wojna macedońska kończąca się zniszczeniem królestwa macedońskiego, ale bez aneksji Macedonii
146- powstanie prowincji Macedonii
129- powstanie prowincji nazwanej Azją
118 -powstanie prowincji zwanej Galią Karbońską
116 -powstanie prowincji Frygii
63- powstanie prowincji Syrii
46- powstanie prowincji nazywanej Afryką Nową

Prowincje

Organizacja panowania na obszarach poza Italią przebiegała trochę inaczej. Tworzono tam prowincje zarządzane przez aktualnych urzędników, którym przedłużano uprawnienia, nazywano ich prokonsulami lub propretorami. Niższe szczeble miały stare struktury sprawowania władzy. Prowincja miała swojego namiestnika, z którym przybywał kwestor, zajmujący się finansami, ale o tym już pisałam przy opisach urzędników.